24 Mawrth 2021

Myfyrdod ar gydweithio ym maes ansawdd ar draws addysg ôl-16 yn ystod pandemig Covid-19

Mae hi’n flwyddyn ers cyhoeddi’r cyfnod clo cyntaf yng Nghymru, ac mae CCAUC, yr Asiantaeth Sicrhau Ansawdd ar gyfer Addysg Uwch (QAA) ac Estyn yn myfyrio ar gyflawniadau niferus y sector ôl-16. Maent hefyd yn myfyrio ar bwysigrwydd cydweithio i sicrhau bod anghenion newidiol y sector yn parhau i gael eu bodloni, bod ansawdd a safonau’n cael eu gwarchod a bod profiadau cyffredinol myfyrwyr yn dal i gael eu cynnal.

Mae Covid-19 wedi cael effaith ddwys ar bob agwedd ar ein bywyd, gan gynnwys ar ein ffyrdd o weithio.

Ymhlith y rhai sy’n gweithio i helpu’r sector addysg ôl-16 oresgyn heriau Covid-19, y mae wedi cynnig cyfle i adeiladu ar berthnasoedd lle’r oedd gwaith eisoes yn cael ei gyflawni ar y cyd.

Mae sefydliadau o bob rhan o’r sector addysg uwch (AU) wedi cydweithio ar nifer o faterion, gan gynnwys ymagweddau at ddysgu ar-lein a dysgu cyfunol, cefnogi iechyd meddwl myfyrwyr, ac edrych gyda’i gilydd tuag at y Comisiwn Addysg Drydyddol ac Ymchwil (CADY) arfaethedig. Ar yr un pryd, maent wedi ystyried sut y gellid symud y gwersi a ddysgwyd yn sgil gwaith partneriaeth rhwng y sectorau AB ac AU drwy gydol y pandemig ymlaen i’r comisiwn newydd.

Roedd natur gyffredin y materion ar draws y sector ôl-16 a’r angen am ymagwedd gydgysylltiedig i fynd i’r afael â’r heriau a oedd yn deillio o’r pandemig yn glir o’r cychwyn cyntaf, ac yn amlwg o’n gwaith ymgysylltu amrywiol â’r sector AU.

Am yr ychydig fisoedd cyntaf ar ôl i’r pandemig gychwyn, bu Estyn yn canolbwyntio ar y modd yr oedd darparwyr yn parhau i gefnogi dysgu a llesiant drwy ymagweddau dysgu cyfunol o fewn addysg gychwynnol athrawon, dysgu i oedolion yn y gymuned, gwaith ieuenctid a chymunedol, addysg bellach a dysgu seiliedig ar waith. Sefydlodd Estyn raglen reolaidd o alwadau ymgysylltu gyda darparwyr, a chyhoeddi adroddiadau cryno neu gipolygon o ymarfer diddorol o’r cyfnod hwn ar ei gwefan. Roedd Adroddiad Blynyddol Estyn yn cynnwys trosolwg thematig yn amlinellu sut yr ymatebodd yr holl sectorau addysg a hyfforddiant i’r pandemig. Yn fwy diweddar, cyhoeddodd Estyn adroddiadau thematig ar iechyd meddwl a llesiant emosiynol dysgwyr ac ar ddysgu o bell a dysgu cyfunol yn y sectorau dysgu oedolion yn y gymuned, addysg bellach ac dysgu seiliedig ar waith.

i’r pandemig, gan ddarparu cefnogaeth ychwanegol drwy adnoddau i aelodau. Roedd y canllawiau’n ymdrin â nifer o faterion, yn amrywio rhwng addasu asesiadau ar gyfer llwyfannau ar-lein, asesiadau ymarferol ac mewn labordai a dysgu seiliedig ar waith. Cyhoeddodd y QAA blog a ystyriai sut i helpu myfyrwyr i ddatblygu sgiliau ymaddasu yn ystod cyfnodau o ansicrwydd.

Cychwynnodd CCAUC brosiect dysgu cyfunol mewn partneriaeth â Jisc, sy’n darparu datrysiadau digidol ar gyfer addysg ac ymchwil y DU, sy’n anelu i gynorthwyo’r sector i ddatblygu technegau ac adnoddau digidol o ansawdd uchel. Roedd gan y prosiect ymagwedd seiliedig ar wella, a adleisiai waith y QAA ar ddysgu digidol. Ym mis Rhagfyr 2020, lluniodd Jisc grynodeb o brofiadau ac arferion a fabwysiadwyd gan brifysgolion ledled Cymru, i rannu, dathlu a dysgu yn eu sgil yn rhan o brosiect ailddychmygu dysgu ac addysgu dan arweiniad Jisc.

Dechreuodd y QAA ddatblygu ei gwaith gwella a bu’n cysylltu â darparwyr AU er mwyn nodi meysydd posibl ar gyfer cydweithio. Roedd y themâu’n cynnwys dysgu yn sgil Covid-19, dysgu yn sgil yr egwyddor “dim niwed”, llais y myfyriwr, ymgysylltu â myfyrwyr ac elwa ar ddulliau arloesol newydd, er enghraifft mewn asesiadau. Mae’r QAA wedi dechrau gweithio gyda’r sector i hwyluso cydweithio a rhannu ymarfer yn y meysydd allweddol hyn. Ar ddechrau’r flwyddyn academaidd, dywedodd y sector AU fod rhywfaint o ddryswch ynghylch yr hyn y mae dysgu ar-lein a dysgu cyfunol yn ei olygu. Mewn ymateb i hyn, cyhoeddodd y QAA ganllawiau  tacsonomeg  ym mis Mehefin 2020, a gynorthwyodd i sicrhau eglurder a chysondeb ar draws y sector, ac i helpu myfyrwyr i ddeall y profiadau dysgu a gynigir.  

Roedd hi’n hanfodol datblygu opsiynau amgen ar-lein wedi’u cynllunio’n arbennig, fel bo modd i grwpiau o fyfyrwyr ar amrywiaeth o gyrsiau gwahanol ddatblygu eu hastudiaethau, ac roedd gwaith ymgysylltu rhwng y sefydliadau amrywiol yn gyfle i rannu arfer gorau.

Parhaodd Estyn i ymgysylltu â darparwyr addysg gychwynnol athrawon i gefnogi datblygiad rhaglenni newydd eu hachredu, ac i gysylltu â’r sector i addasu ymagweddau at arolygu rhaglenni addysg gychwynnol athrawon ar gyfer y flwyddyn academaidd newydd. Yn 2020, comisiynwyd y QAA gan CCAUC i gynnal adolygiad o brentisiaethau gradd. Cyfarfu’r QAA yn rheolaidd â CCAUC a’r sector i drafod datblygiad y llawlyfr gwerthuso, a bu modd i Estyn roi mewnbwn defnyddiol ynghylch dysgu seiliedig ar waith yn sgil ei phrofiadau wrth arolygu prentisiaethau gradd yn y sector dysgu seiliedig ar waith.

Bu’r tri sefydliad hefyd yn trafod ymagweddau at broblemau cyffredin a wynebir gan fyfyrwyr a dysgwyr yn ystod y pandemig, fel taro cydbwysedd rhwng gofal plant a gwaith astudio a gallu digidol.

Croesawodd yr holl bartneriaid y cyfle i rannu eu barn ynghylch drafft y Bil Addysg Drydyddol ac Ymchwil (Cymru), yr ymgynghorwyd arno ym mis Rhagfyr 2020, ac ystyriwyd sut y gellid dysgu gwersi yn sgil ymagweddau tebyg yn rhannau eraill o’r DU.

Mae’n glir bod cyfuno profiadau’r sefydliadau hyn, wrth gynorthwyo gwahanol rannau’r sector ôl-16 i ddarparu addysg o ansawdd uchel, er mwyn rhannu arbenigedd ac arfer da yn esgor ar fanteision gwerthfawr i’r sector ôl-16 yn ei gyfanrwydd.

Mae Estyn, CCAUC a’r QAA yn parhau i gyfarfod yn rheolaidd i drafod ein rolau a’n cyfraniadau perthynol i gefnogi’r sector ôl-16 ac ansawdd addysg a hyfforddiant, ac i rannu eu hymatebion i’r pandemig. Rydym yn ymroi i barhau i gydweithio, i sicrhau bod myfyrwyr yng Nghymru yn parhau i dderbyn profiadau o ansawdd uchel ac o safon fyd-eang.

David Gale, QAA

Meg Hughes, CCAUC

Jassa Scott, Estyn