21 Mai 2020

Beth yw gwerth rhwydwaith?

Thema:

Allwch chi ddychmygu’r sefyllfa pe bai’r coronafeirws wedi digwydd mewn cyfnod cyn i’r holl dechnoleg yma fod ar gael inni?

Oherwydd Storm Dennis, mae CCAUC wedi bod heb swyddfa ers mis Chwefror. Am y mis cyntaf, cawsom ddefnyddio gofod swyddfa drwy garedigrwydd Prifysgol De Cymru a Phrifysgol Metropolitan Caerdydd. Gan ein bod ar eduroam, y gwasanaeth trawsrwydweithio addysg rhyngwladol, roeddem yn gallu parhau i wneud ein gwaith yn ddi-dor.

Mae hyn hefyd yn golygu ein bod wedi bod yn gwneud llawer o waith gartref, hyd yn oed cyn COVID-19. Mae Jisc, sy’n darparu seilwaith a gwasanaethau digidol cyffredin i brifysgolion a cholegau’r DU, yn ogystal â’n cefnogi ni, wedi bod yn hanfodol er mwyn sicrhau y gallwn barhau i ddatblygu polisi, cysylltu â Llywodraeth Cymru, a thalu sefydliadau a staff.

Mae pawb yn ymwybodol bod pandemig COVID-19 hefyd wedi creu heriau sylweddol o ran addysg uwch. Mae sefydliadau’n gorfod gweithio’n gyflym i fodloni anghenion myfyrwyr a chadw’r olwynion yn troi o bell. Mae staff yn treulio rhan helaeth o’r diwrnod ar amryw o apiau fideo-gynadledda er mwyn cefnogi cydweithio parhaus.

Yn yr un modd, mae cyfarfodydd cyrff llywodraethu prifysgolion yn cael eu cynnal ar-lein am y tro cyntaf, yn yr un modd â’n cyfarfodydd Cyngor. Mae’n hanfodol parhau i lywodraethu’n effeithiol drwy’r cyfnod heriol hwn, ac mae’n anodd meddwl sut arall y gallai hyn fod wedi cael ei gyflawni wrth gadw pellter cymdeithasol!

Drwy gydol y cyfnod hwn rydym wedi bod yn parhau i ariannu Jisc i gefnogi’r sector. Llwyddodd yr holl sefydliadau i symud eu gwaith ar-lein yn rhyfeddol o gyflym – sy’n glod i’r holl staff, ac ystyried cyflymder a maint y dasg. Fodd bynnag, o ystyried pa mor sydyn y cyflawnwyd hyn, bydd arferion yn amrywio oddi mewn i sefydliadau a rhyngddynt.

Rydym yn cefnogi Jisc er mwyn gweithio gyda darparwyr addysg uwch i ganfod ac ymwreiddio arfer gorau, a lleihau’r amrywio ym mhrofiadau myfyrwyr. Bydd hyn yn arbennig o bwysig os bydd angen dechrau blwyddyn academaidd 2020/21 ar-lein. Mae Jisc wedi gweithio gyda chyhoeddwyr i alluogi mynediad electronig at gyhoeddiadau a llyfrau gwaith digidol, sy’n helpu i ddiogelu profiadau myfyrwyr. Mae seiberddiogelwch yn parhau i fod yn flaenoriaeth uchel, gyda mwy o ymosodiadau gwe-rwydo wedi’u cyfeirio at staff nag o’r blaen.

Mae Jisc hefyd yn parhau i gynnal cydnerthedd a chapasiti gwasanaeth cyflym iawn Rhwydwaith Janet yn yr amgylchiadau presennol. Mae hyn er mwyn sicrhau darpariaeth addysgu a diogelu cyfnewid data.

Yn ogystal â hyn, mae rhywfaint o’r gwaith yn parhau’n unol â’r drefn arferol – er enghraifft gwaith Jisc/CCAUC ar y cyd ar labordai dadansoddi addysg uwch, a fydd yn rhoi trosolwg o berfformiad yn erbyn mesurau cenedlaethol CCAUC a gwybodaeth am lifoedd myfyrwyr; a’r gwaith ar Ddadansoddi Dysgu Cymru that sy’n defnyddio technoleg i ddadansoddi data er budd myfyrwyr. Rydym yn annog sefydliadau i barhau i siarad â Jisc i weld sut y gallant gael y budd mwyaf o’r gwasanaethau a gynigir, ac ymaddasu i’r amgylchiadau presennol. Os ydych am gael rhagor o wybodaeth, gellir cael hyd i dudalen gymorth coronafeirws a chymuned ymarfer Jisc yn www.jisc.ac.uk/coronavirus.

Felly beth nesaf? Nid ydym eto’n sicr beth fydd yn digwydd ym mis Medi – a fydd campysau’n ailagor ar ddechrau’r tymor, a fydd dysgu’n digwydd ar-lein neu drwy gyfuniad o ddulliau am gyfnod? Beth yw goblygiadau hyn i fyfyrwyr newydd, ac a fyddwn yn canfod bod rhai myfyrwyr yn cael eu hallgáu’n ddigidol o’r dull hwn o ddysgu?

Mae’n glir fod y pandemig wedi newid safbwyntiau llawer o sefydliadau ynghylch gweithio o bell. Mae’n debygol y bydd hyn yn newid gwedd addysg uwch yn y tymor hwy, yn ogystal â’r tymor byr.

A yw hyn yn beth da? Ydym ni am fynd yn ôl i arferion y gorffennol? Sut y bydd addysg uwch yn edrych yn y dyfodol? A sut y dylai edrych? Mae hyn yn creu llu o gwestiynau, a byddwn yn parhau i ariannu Jisc er mwyn ceisio canfod atebion, mewn partneriaeth â chyrff eraill y sector addysg uwch. Ond dylai fod gan bob cwmwl du ymyl arian, a gallai hyn gynnwys ystyriaeth o’r modd y gall ymateb y sector i’r pandemig wella profiadau dysgu mewn addysg uwch yn y dyfodol.

Yr hyn sy’n glir yw y bydd addysg uwch yn wynebu newidiadau byd-eang. Mae’n hanfodol i ddarparwyr addysg uwch yng Nghymru a’r DU barhau i ymwneud â’r newidiadau hyn, a’r technolegau a fydd yn eu galluogi.

Dr Cliona O’Neill, Pennaeth Profiad Myfyrwyr