26 Tachwedd 2020

Amser i newid: mynd i’r afael â thrais ar sail rhywedd mewn addysg uwch

Tra bod trais a cham-drin yn effeithio ar bawb, mae menywod a merched yn fwy tebygol nag eraill o ddioddef cam-drin domestig a thrais rhywiol. Mae effaith trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol (VAWDASV) yn gallu arwain at ganlyniadau pellgyrhaeddol, gan gynnwys ar y rhai hynny sy’n ei brofi’n anuniongyrchol, fel plant, teulu a ffrindiau.

Cyhoeddwyd canllawiau CCAUC ar fynd i’r afael â VAWDASV mewn addysg uwch ddoe. Wrth gyhoeddi ein canllawiau, rydym yn cadarnhau ein hymrwymiad i fynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol mewn addysg uwch ac wrth gefnogi prifysgolion i barhau i ddiogelu staff a myfyrwyr. Bwriedir i’r canllawiau fod yn rhai lefel uchel, sy’n berthnasol i bob darparwr addysg uwch ac sy’n cydnabod pwysigrwydd cydweithio â staff, myfyrwyr, partneriaid allanol a buddion rhannu arfer. Mae’r canllawiau’n cynnwys deg astudiaeth achos o arfer ledled Cymru sy’n darlunio ymatebion cydweithredol ar draws prifysgolion i alluogi staff a myfyrwyr addysg uwch i fyw, gweithio ac astudio heb ofn.

Sut mae addysg uwch yn cefnogi staff a myfyrwyr?

Mae pob prifysgol yng Nghymru yn cymryd camau amhrisiadwy i fynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol. Llywir eu camau gweithredu gan nifer o adroddiadau ‘Changing the Culture‘ ledled y DU a chefnogir eu camau gweithredu gan strategaeth ac ymgyrchoedd VAWDASV Llywodraeth Cymru, gan gynnwys Byw Heb Ofn a phecynnau cymorth ategol (ac yn y Saesneg). 

Mae darparwyr addysg uwch yng Nghymru yn cefnogi myfyrwyr a staff drwy ddarparu ystod o brosesau a pholisïau ataliol, amddiffynnol a chefnogol. Mae gwybodaeth, canllawiau a hyfforddiant ar fynd i’r afael â thrais yn erbyn menywod a gweithdai yn annog sgyrsiau agored. Mae ffyrdd ‘prifysgol gyfan’ o weithio yn cyfrannu at lywio prosesau atal ac ymyrryd ffurfiol ac anffurfiol a diogelu amgylcheddau dysgu mwy diogel. Mae nifer o fentrau wedi cynnwys arbenigedd allanol ac wedi ymgysylltu â staff a myfyrwyr. Mae hyfforddiant gwylwyr wedi’i gyflwyno mewn prifysgolion ledled Cymru ochr yn ochr â chynnal ymgyrchoedd i godi ymwybyddiaeth o VAWDASV ar adegau allweddol yn ystod y flwyddyn academaidd ac o gwmpas y Diwrnod Rhuban Gwyn.

Mae enghreifftiau o gydweithio rhwng addysg uwch a phartneriaid allanol ar adnoddau yn cynnwys gweithio gyda chyrff arbenigol priodol ac asiantaethau’r trydydd sector, fel Cymorth i Ferched Cymru a ManKind.

Mae mwy i’w wneud

Wrth gyhoeddi’r canllawiau hyn, rydym yn cydnabod cyfraniad darparwyr addysg uwch at y flaenoriaeth genedlaethol hon a bod mwy i’w wneud o hyd. Byddwn yn parhau i weithio gyda, a herio’r sector addysg uwch i gefnogi staff a myfyrwyr i fynd i’r afael â thrais ar sail rhywedd a diwylliannau newidiol sy’n arwain at drais yn erbyn menywod a merched.

Savanna Jones, Rheolwr Ehangu Mynediad a Chynhwysiant